[expositie] Recap Illustratie Biënnale 2026
Recap Illustratie Biënnale 2026



Kijken. Tekenen. Maken. Ontmoeten.
Sommige weekenden vliegen voorbij. Andere blijven nog lang hangen.
De achtste editie van de Illustratie Biënnale, op 6 en 7 juni 2026 in de Schuur in Haarlem, was zo’n weekend. Twee dagen lang stond alles in het teken van illustratie in de breedste zin van het woord. Makers, studenten, ontwerpers, onderzoekers en bezoekers kwamen samen om te kijken, te tekenen, te luisteren, te discussiëren en vooral: elkaar te ontmoeten.
Van keramiek tot operakostuums. Van sociale cartografie tot cyberzines. Van virtuoos getekende prentenboeken tot data-illustratie. De Biënnale liet zien dat illustratie veel meer is dan een techniek of discipline. Het is een manier om verhalen te vertellen, vragen te stellen, verbanden zichtbaar te maken en de wereld opnieuw te bekijken.




Het recht om te creëren
Het weekend begon in de foyer van de Schuur, waar illustratieprofessor Emilie Sitzia vanaf het balkon de Biënnale opende met een krachtige oproep om te blijven staan voor het recht om te creëren. Daarna nodigde illustrator Aniek Bartels bezoekers uit om in gesprek te gaan met de nieuwe werkgroep Illustratie van de Beroepsorganisatie Nederlandse Ontwerpers (BNO), die zich inzet voor een sterkere positie van illustratoren in Nederland.
Marlies Visser, Artistiek directeur van de Illustratie Biënnale, herinnerde het publiek eraan wat alle makers die dit weekend te zien waren met elkaar gemeen hadden: achter ieder werk schuilen tijd, aandacht en toewijding.




Daarna verplaatste het publiek zich naar de grote zaal, waar moderator Floortje Smit de toon zette voor de rest van het weekend:
“Kijken is bepalen wat je aandacht verdient. Wat betekenis heeft. Wat mooi, vreemd, ontroerend of belangrijk genoeg is om aan iemand anders te laten zien.”
Die woorden bleken een perfecte samenvatting van alles wat zou volgen.



Het onzichtbare zichtbaar maken
Alle negen sprekers maakten op hun eigen manier iets zichtbaar wat normaal verborgen blijft.
Guus Møystad opende het podiumprogramma met een performance waarin politiek, geschiedenis, fantasie, folklore, utopie, identiteit en zijn eigen levensverhaal samensmolten tot een levend stripverhaal, geïnspireerd door een Noorse mythe.




Annemarie van Haeringen liet vervolgens zien dat toeval misschien wel haar belangrijkste creatieve partner is. Aan de hand van schetsen en illustraties vertelde ze hoe onverwachte vondsten haar werk telkens een nieuwe richting geven.



Wie dacht dat kijken vanzelf gaat, werd door Inge van Noortwijk op andere gedachten gebracht. Haar gedetailleerde insectentekeningen ontstaan pas nadat ze eindeloos heeft geobserveerd. Inmiddels kijkt ze zó nauwkeurig dat haar illustraties soms zelfs details laten zien die wetenschappers nog niet eerder hadden opgemerkt.




Ook Thijs Desmet vertelde over kijken. Zijn presentatie, aan de hand van zijn boek Van roken ga je dood, werd een persoonlijke reis langs Michelangelo, Tarkovski, Doom en Disney — en daarmee langs de ontwikkeling van zijn eigen beeldtaal.




Waar anderen verhalen vertellen met personages of landschappen, doet Kwennie Cheng dat met cijfers. Ze liet zien hoe data niet alleen informatief kan zijn, maar ook nieuwsgierig maakt en verwondering oproept wanneer een illustrator de juiste vorm vindt.




Bij Carmen Schabracq kwamen maskers, monsters, rituelen en beschermende objecten samen. Ze gaf een inkijkje in haar autonome werk én haar kostuumontwerpen voor opera, waarin folklore en verbeelding voortdurend met elkaar in gesprek zijn.





Emiel Steenhuizen liet zien hoe schilderkunst, keramiek en tatoeagecultuur elkaar kunnen versterken. Traditionele motieven krijgen in zijn werk een heel eigen, hedendaagse betekenis.




Olivia Twist richt haar blik juist op het kleine. Op vluchtige gebaren, dagelijkse rituelen en momenten die vaak ongemerkt voorbijgaan. Precies daarin schuilt voor haar de schoonheid van het alledaagse.





Carlijn Kingma sloot het programma af met haar indrukwekkende tekeningen van economische en maatschappelijke systemen. Wat normaal gesproken onzichtbaar blijft, wordt in haar werk letterlijk in kaart gebracht. Haar illustraties maken zichtbaar hoe structuren waar we dagelijks onderdeel van zijn ons leven diepgaand beïnvloeden.




Samen maakten de sprekers duidelijk wat illustratie kan zijn: onderzoek, verbeelding, activisme, vakmanschap en verwondering tegelijk.

Meer dan een podiumprogramma
Ook buiten de theaterzaal viel er voortdurend iets te ontdekken. In de expositieruimte was onder meer origineel werk te bewonderen van Carmen Schabracq en twee scrolls van de Indiase kunstenaar en activist Swarna Chitrakar.




Athenaeum Boekhandel bracht een zorgvuldig samengestelde selectie illustratieboeken en publicaties mee, terwijl bezoekers in de tentoonstelling Drawing into Equality de gelijknamige posterreeks konden bekijken, die eerder te zien was in het Meterhuis op de Westergasfabriek. Ook de nieuwe catalogus en eerdere publicaties van de Illustratie Ambassade waren verkrijgbaar.






Wie liever zelf de handen uit de mouwen stak, kon het hele weekend deelnemen aan workshops. Zo werden tijdens Tatoeage die je nooit hebt gezet persoonlijke kledingstukken voorzien van geborduurde tatoeages en leerden bezoekers in een andere workshop hoe zij een krachtig proteststilleven konden tekenen.




Studenten van de HKU nodigden bezoekers uit voor A Sketch is a Thought. Op transparante vellen papier ontstond gedurende het weekend een gezamenlijke tekening waarin ideeën, lijnen en gedachten zich laag voor laag met elkaar vermengden.





Ook illustrator Ralph Zabel opende zijn wereld voor bezoekers. Hij vertelde over het zeven jaar durende maakproces van De Bergwachter, waaraan hij samenwerkte met schrijver, kunstdocent en beeldend theatermaker (en zijn partner) Joy Slaats. Originele schetsen en tekeningen waren van dichtbij te bekijken en bezoekers konden uitgebreid met hem in gesprek over zijn werkwijze. Het boek verschijnt dit najaar bij uitgeverij Boycott.




Daarnaast konden bezoekers bladeren door maar liefst 42 edities van het eigenzinnige illustratietijdschrift Wobby en zo letterlijk in het archief van de Nederlandse illustratiecultuur duiken.


Een zondag vol ontmoeting
Waar zaterdag vooral draaide om kijken en luisteren, stond zondag in het teken van maken en uitwisselen.


Via een liveverbinding met India verzorgde Patachitra-kunstenaar Swarna Chitrakar, onder leiding van artistiek onderzoeker en sociaal ontwerper Lipika Bansal, een bijzondere masterclass over de eeuwenoude Patua-traditie. Deelnemers leerden hoe deze geschilderde verhalen ontstaan én gingen zelf aan de slag met de basisprincipes van deze bijzondere kunstvorm.


Daarna schoof het publiek aan bij een live-opname van de Potloodcast. Floortje Smit sprak met Marjolein Schalk, oprichter van Wobby, festivalbeeldmaker en illustrator Masha Krasnova-Shabaeva en social illustrator Nastia Cistakova over het ontstaan van het tijdschrift, de ontwikkeling ervan en de rol die illustratie speelt binnen deze unieke zine.



Ook activisme kreeg een plek tijdens Hit the Streets!, de workshop van TRIK. Hier ontdekten deelnemers hoe kunst en politiek elkaar kunnen ontmoeten in een krachtig protestbord. Fast fashion, ontgroening en de bio-industrie vormden slechts enkele van de onderwerpen die op creatieve wijze werden verbeeld.



Voor jonge illustratoren bood de Biënnale bovendien ruimte om de volgende stap in hun carrière te zetten. Tijdens de portfoliogesprekken gingen zij in gesprek met Noa Zuidervaart, artistiek leider van Drawing Centre Diepenheim, Masha Krasnova-Shabaeva en de internationaal gerenommeerde Zweedse illustratoren en pattern designers Malin Gyllensvaan en Cecilia Pettersson van Svenska Tecknare. De gesprekken maakten van de Biënnale niet alleen een podium, maar ook een plek voor professionele ontwikkeling, reflectie en nieuwe verbindingen.


Een bijzonder slot vormde Blurbs Live!, waarin Joost Swarte en Anne Cappendijk hun favoriete illustratieboeken uit hun persoonlijke collecties bespraken. Bezoekers kregen de boeken uit Swartes geliefde online rubriek eindelijk in het echt te zien en hoorden de verhalen die erbij horen.



A Sketch is a Thought
Toen de laatste bezoekers de Schuur verlieten, bleef vooral één beweging hangen.
Kijken. Tekenen. Maken. Luisteren. Ontmoeten.
De Illustratie Biënnale 2026 liet zien hoe veelzijdig illustratie is. Hoe een tekening een verhaal kan dragen, een systeem kan blootleggen, een gemeenschap kan verbinden of een gesprek kan openen. Hoe illustratie wetenschap, literatuur, theater, politiek, erfgoed, activisme en verbeelding met elkaar verbindt.


En misschien liet het weekend vooral zien dat iedere tekening begint met hetzelfde eenvoudige gebaar: iemand die aandachtig kijkt en besluit een gedachte op papier te zetten.

Dank aan alle bezoekers, makers, studenten, vrijwilligers, sprekers en partners die de achtste editie van de Illustratie Biënnale mogelijk maakten. Dankzij jullie werd het opnieuw een weekend vol inspiratie, ontmoetingen en nieuwe perspectieven.
Lees hier verder op de Illustratie Biënnale site