[expositie] Recap Illustratie Biënnale 2026

Recap Illustratie Biënnale 2026

Fotografie: Jurriaan Hoefsmit

Kijken. Tekenen. Maken. Ontmoeten.

Sommige weekenden vliegen voorbij. Andere blijven nog lang hangen.

De achtste editie van de Illustratie Biënnale, op 6 en 7 juni 2026 in de Schuur in Haarlem, was zo’n weekend. Twee dagen lang stond alles in het teken van illustratie in de breedste zin van het woord. Makers, studenten, ontwerpers, onderzoekers en bezoekers kwamen samen om te kijken, te tekenen, te luisteren, te discussiëren en vooral: elkaar te ontmoeten.

Van keramiek tot operakostuums. Van sociale cartografie tot cyberzines. Van virtuoos getekende prentenboeken tot data-illustratie. De Biënnale liet zien dat illustratie veel meer is dan een techniek of discipline. Het is een manier om verhalen te vertellen, vragen te stellen, verbanden zichtbaar te maken en de wereld opnieuw te bekijken.

Professor Emilie Sitzia
Impressie van de foyer

Het recht om te creëren

Het weekend begon in de foyer van de Schuur, waar illustratieprofessor Emilie Sitzia vanaf het balkon de Biënnale opende met een krachtige oproep om te blijven staan voor het recht om te creëren. Daarna nodigde illustrator Aniek Bartels bezoekers uit om in gesprek te gaan met de nieuwe werkgroep Illustratie van de Beroepsorganisatie Nederlandse Ontwerpers (BNO), die zich inzet voor een sterkere positie van illustratoren in Nederland.

Marlies Visser, Artistiek directeur van de Illustratie Biënnale, herinnerde het publiek eraan wat alle makers die dit weekend te zien waren met elkaar gemeen hadden: achter ieder werk schuilen tijd, aandacht en toewijding.

Aniek Bartels
Artistiek directeur Marlies Visser

Daarna verplaatste het publiek zich naar de grote zaal, waar moderator Floortje Smit de toon zette voor de rest van het weekend:

“Kijken is bepalen wat je aandacht verdient. Wat betekenis heeft. Wat mooi, vreemd, ontroerend of belangrijk genoeg is om aan iemand anders te laten zien.”

Die woorden bleken een perfecte samenvatting van alles wat zou volgen.

Floortje Smit heet de bezoekers welkom in de theaterzaal

Het onzichtbare zichtbaar maken

Alle negen sprekers maakten op hun eigen manier iets zichtbaar wat normaal verborgen blijft.

Guus Møystad opende het podiumprogramma met een performance waarin politiek, geschiedenis, fantasie, folklore, utopie, identiteit en zijn eigen levensverhaal samensmolten tot een levend stripverhaal, geïnspireerd door een Noorse mythe.

Floortje Smit interviewt Guus Møystad
Guus Møystad

Annemarie van Haeringen liet vervolgens zien dat toeval misschien wel haar belangrijkste creatieve partner is. Aan de hand van schetsen en illustraties vertelde ze hoe onverwachte vondsten haar werk telkens een nieuwe richting geven.

Annemarie van Haeringen verteld hier over haar meest recente project Toen Thor het nog liet donderen

Wie dacht dat kijken vanzelf gaat, werd door Inge van Noortwijk op andere gedachten gebracht. Haar gedetailleerde insectentekeningen ontstaan pas nadat ze eindeloos heeft geobserveerd. Inmiddels kijkt ze zó nauwkeurig dat haar illustraties soms zelfs details laten zien die wetenschappers nog niet eerder hadden opgemerkt.

Inge van Noortwijk
De sprekers op de eerste rij

Ook Thijs Desmet vertelde over kijken. Zijn presentatie, aan de hand van zijn boek Van roken ga je dood, werd een persoonlijke reis langs Michelangelo, Tarkovski, Doom en Disney — en daarmee langs de ontwikkeling van zijn eigen beeldtaal.

Thijs Desmet
Floortje Smit interviewt Thijs Desmet

Waar anderen verhalen vertellen met personages of landschappen, doet Kwennie Cheng dat met cijfers. Ze liet zien hoe data niet alleen informatief kan zijn, maar ook nieuwsgierig maakt en verwondering oproept wanneer een illustrator de juiste vorm vindt.

Kwennie Cheng
Floortje Smit interviewt Kwennie Cheng

Bij Carmen Schabracq kwamen maskers, monsters, rituelen en beschermende objecten samen. Ze gaf een inkijkje in haar autonome werk én haar kostuumontwerpen voor opera, waarin folklore en verbeelding voortdurend met elkaar in gesprek zijn.

Carmen Schabracq
Carmen Schabracq met een van haar maskers

Emiel Steenhuizen liet zien hoe schilderkunst, keramiek en tatoeagecultuur elkaar kunnen versterken. Traditionele motieven krijgen in zijn werk een heel eigen, hedendaagse betekenis.

Emiel Steenhuizen
Floortje Smit interviewt Emiel Steenhuizen

Olivia Twist richt haar blik juist op het kleine. Op vluchtige gebaren, dagelijkse rituelen en momenten die vaak ongemerkt voorbijgaan. Precies daarin schuilt voor haar de schoonheid van het alledaagse.

Olivia Twist
Olivia Twist
Floortje Smit interviewt Olivia Twist

Carlijn Kingma sloot het programma af met haar indrukwekkende tekeningen van economische en maatschappelijke systemen. Wat normaal gesproken onzichtbaar blijft, wordt in haar werk letterlijk in kaart gebracht. Haar illustraties maken zichtbaar hoe structuren waar we dagelijks onderdeel van zijn ons leven diepgaand beïnvloeden.

Carlijn Kingma
Floortje Smit interviewt Carlijn Kingma

Samen maakten de sprekers duidelijk wat illustratie kan zijn: onderzoek, verbeelding, activisme, vakmanschap en verwondering tegelijk.

Meer dan een podiumprogramma

Ook buiten de theaterzaal viel er voortdurend iets te ontdekken. In de expositieruimte was onder meer origineel werk te bewonderen van Carmen Schabracq en twee scrolls van de Indiase kunstenaar en activist Swarna Chitrakar.

Werk van Carmen Schabracq te zien in de expositie
Werk van Swarna Chitrakar

Athenaeum Boekhandel bracht een zorgvuldig samengestelde selectie illustratieboeken en publicaties mee, terwijl bezoekers in de tentoonstelling Drawing into Equality de gelijknamige posterreeks konden bekijken, die eerder te zien was in het Meterhuis op de Westergasfabriek. Ook de nieuwe catalogus en eerdere publicaties van de Illustratie Ambassade waren verkrijgbaar.

Impressie Athenaeum stand

Catalogus Drawing Into Equality
Impressie ‘Drawing Into Equality’

Wie liever zelf de handen uit de mouwen stak, kon het hele weekend deelnemen aan workshops. Zo werden tijdens Tatoeage die je nooit hebt gezet persoonlijke kledingstukken voorzien van geborduurde tatoeages en leerden bezoekers in een andere workshop hoe zij een krachtig proteststilleven konden tekenen.

Impressie ‘Illustrated by Humans’ press
Impressie ‘Tattoo ‘m in Draad’

Studenten van de HKU nodigden bezoekers uit voor A Sketch is a Thought. Op transparante vellen papier ontstond gedurende het weekend een gezamenlijke tekening waarin ideeën, lijnen en gedachten zich laag voor laag met elkaar vermengden.

Schetsboeken in de expositie ‘A sketch is a thought’
Studenten HKU ‘A sketch is a thought’
Impressie ‘A sketch is a thought’

Ook illustrator Ralph Zabel opende zijn wereld voor bezoekers. Hij vertelde over het zeven jaar durende maakproces van De Bergwachter, waaraan hij samenwerkte met schrijver, kunstdocent en beeldend theatermaker (en zijn partner) Joy Slaats. Originele schetsen en tekeningen waren van dichtbij te bekijken en bezoekers konden uitgebreid met hem in gesprek over zijn werkwijze. Het boek verschijnt dit najaar bij uitgeverij Boycott.

Links: Ralph Zabel
Rechts: Joy Slaats

Daarnaast konden bezoekers bladeren door maar liefst 42 edities van het eigenzinnige illustratietijdschrift Wobby en zo letterlijk in het archief van de Nederlandse illustratiecultuur duiken.

Impressie Wobby installatie

Een zondag vol ontmoeting

Waar zaterdag vooral draaide om kijken en luisteren, stond zondag in het teken van maken en uitwisselen.

Lipika Bansal met op het scherm Swarna Chitrakar
Introductie door Lipika Bansal

Via een liveverbinding met India verzorgde Patachitra-kunstenaar Swarna Chitrakar, onder leiding van artistiek onderzoeker en sociaal ontwerper Lipika Bansal, een bijzondere masterclass over de eeuwenoude Patua-traditie. Deelnemers leerden hoe deze geschilderde verhalen ontstaan én gingen zelf aan de slag met de basisprincipes van deze bijzondere kunstvorm.

Een werk van de deelnemer aan de workshop
Tonen van het werk aan Swarna Chitrakar

Daarna schoof het publiek aan bij een live-opname van de Potloodcast. Floortje Smit sprak met Marjolein Schalk, oprichter van Wobby, festivalbeeldmaker en illustrator Masha Krasnova-Shabaeva en social illustrator Nastia Cistakova over het ontstaan van het tijdschrift, de ontwikkeling ervan en de rol die illustratie speelt binnen deze unieke zine.

Links Marjolein Schalk, links van het midden Masha Krasnova-Shabaeva, rechts van het midden Nastia Cistakova, rechts Floortje Smit
Impressie opname live Potloodcast

Ook activisme kreeg een plek tijdens Hit the Streets!, de workshop van TRIK. Hier ontdekten deelnemers hoe kunst en politiek elkaar kunnen ontmoeten in een krachtig protestbord. Fast fashion, ontgroening en de bio-industrie vormden slechts enkele van de onderwerpen die op creatieve wijze werden verbeeld.

Protestborden workshop gegeven door Trik
Impressie protestborden workshop

Voor jonge illustratoren bood de Biënnale bovendien ruimte om de volgende stap in hun carrière te zetten. Tijdens de portfoliogesprekken gingen zij in gesprek met Noa Zuidervaart, artistiek leider van Drawing Centre Diepenheim, Masha Krasnova-Shabaeva en de internationaal gerenommeerde Zweedse illustratoren en pattern designers Malin Gyllensvaan en Cecilia Pettersson van Svenska Tecknare. De gesprekken maakten van de Biënnale niet alleen een podium, maar ook een plek voor professionele ontwikkeling, reflectie en nieuwe verbindingen.

Impressie portfoliogesprekken

Een bijzonder slot vormde Blurbs Live!, waarin Joost Swarte en Anne Cappendijk hun favoriete illustratieboeken uit hun persoonlijke collecties bespraken. Bezoekers kregen de boeken uit Swartes geliefde online rubriek eindelijk in het echt te zien en hoorden de verhalen die erbij horen.

Impressie Blurbs live!, Anne Cappendijk links, Joost Swarte rechts

A Sketch is a Thought

Toen de laatste bezoekers de Schuur verlieten, bleef vooral één beweging hangen.

Kijken. Tekenen. Maken. Luisteren. Ontmoeten.

De Illustratie Biënnale 2026 liet zien hoe veelzijdig illustratie is. Hoe een tekening een verhaal kan dragen, een systeem kan blootleggen, een gemeenschap kan verbinden of een gesprek kan openen. Hoe illustratie wetenschap, literatuur, theater, politiek, erfgoed, activisme en verbeelding met elkaar verbindt.

Lucas Braak in gesprek bij ‘Lekker Bekken’
‘Lekker Bekken’ installatie over tekenen of praten over plezier, verlangens en grenzen.

En misschien liet het weekend vooral zien dat iedere tekening begint met hetzelfde eenvoudige gebaar: iemand die aandachtig kijkt en besluit een gedachte op papier te zetten.

Dank aan alle bezoekers, makers, studenten, vrijwilligers, sprekers en partners die de achtste editie van de Illustratie Biënnale mogelijk maakten. Dankzij jullie werd het opnieuw een weekend vol inspiratie, ontmoetingen en nieuwe perspectieven.

Lees hier verder op de Illustratie Biënnale site